۳۰ نکته در نوشتن پروپزال خوب


۳۰ نکته در نوشتن پروپزال خوب

اگر در فرآیند apply برای مقطع دکترا در دانشگاه‌های مقصد، از شما خواسته شد که علاوه بر بیانیه هدف، پروپزالی هم ارائه و ضمیمه مدارک کنید، تلاش کنید تا نکات زیر را در آن رعایت کنید و هم چنین مطالبی که در بالا به آن‌ها اشاره شد.

نکته۱: عنوان موضوع تحقیقاتی شما مانند یک مقاله علمیباید در بالاترین بخش پروپزال درج شود. پروپزال تحقیقاتی شما، در واقع یک road map میباشد که شما را از نقطه A به نقطه B خواهد برد. همانند یک مقاله علمی، باید سر و ته داشته باشد و روش تحقیق، هدف تحقیق، منابع و مواردی که در بخش قبلی به آن اشاره شد، به عنوان ساختار پروپزال در نظر گرفته شود.

نکته ۲: مقدمه ای کوتاه درباره عنوان پروپزال و هدفی که دنبال میکند را در پایین این عنوان نوشته شود. رابطه بین این عنوان با رشته و دانشگاهی که قصد تحصیل دارید را به طور خلاصه ذکر کنید. همانند abstract مقالات علمی، برای پروپزال خود نیز مقدمه ای کوتاه و شایسته تعیین کنید تا خواننده، دید کلی درباره چیزی که قصد بررسی آن را دارید داشته باشد.

نکته۳: پروپزال تحقیقاتی معمولا نباید بیش از ۲ یا ۳ صفحه باشد. البته پروپزال دکترا معمولا بیش از این تعداد است که پس از امتجان جامع comprehensive exam در طول دوره دکترا آماده و نهایی و توسط کمیته داوران تز دکترا، تصویب میشود. اما پیش از ورود به دانشگاه،‌از شما انتظار نمیرود که چینین پروپزال کاملی ارائه کرده و از آن دفاع کنید. تنها به ارائه کلیات، به صورت شفاف و مستند اشاره کنید.

نکته۴: همان طور که قبلا نیز عنوان شد و این جا نیز مورد تاکید قرار میدهیم، در صورتی که پروپزال تحقیقاتی با همکاری استاد یا نهادی حقوقی در داخل یا خارج از کشور تهیه و تنظیم شده است، سند این ادعا باید ضمیمه پروپزال باشد. در صورتی که دانشگاه مقصد این ادعای شما را راستی آزمایی نمود، شاید باید بتوانید مدارک مثبته ارائه کنید.

نکته ۵: درباره این که بر اساس کدام استدلال علمیو عملی و منطقی به چنین عنوان تحقیقاتی دست یافته اید، توضیح مختصری داده شود. معمولا روش تحقیق یا Research Method در فرآیند تولید پروپزال دکترا باید ذکر شود.

نکته ۶: عنوان تحقیقاتی (Research Title) شما باید همچون عنوان یک مقاله آکادمیک، حرفه ای و علمیانتخاب شود و مانند عنوان یک مقاله در روزنامه یا مجله هفتگی /ماهانه نباشد. برای رسیدن به عنوان حرفه ای، باید زیاد مطالعه کنید و مقالات مربوط به حوزه کاری خود را مرتب خوانده و تحلیل کنید. کلا نوشتن پروپزال تحقیقاتی در مقطع دکترا، همچون بیانیه هدف، موضوعی نیست که یک شبه یا یک هفته ای بتوانید به نسخه نهایی و آماده ارسال آن دست پیدا کنید و بارها میبایست توسط افراد کارشناس، بازیابی و ویرایش شود. در این فرآیند نیز، شما چیزهای زیادی خواهید آموخت.

نکته۷: پروپزال تحقیقاتی، آرزوی علمیشما نیست و باید منطقی تحریر شود. مثلا شما نمیتوانید به عنوان کارشناس مهندسی مکانیک سیالات، بگویید که قصد انجام تحقیق در زمینه تجارت الکترونیک (E-COMMERCE) در حوزه بنگاه –مشتری(BUSINESS-CUSTOMER) را دارید و بخاطر علاقه قبلی به موضوع تجارت الکترونیک، این حوزه را در رشته کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات (ICT) دانشگاه خاص، دنبال میکنید. قطعا از شما پذیرفته نخواهد شد. تناسبی باید بین رشته‌های قبلی و رشته آینده برقرار باشد. چرا که پروپزال تحقیقاتی برای تحصیلات تکمیلی، باید بر مبنای مستندات و استدلال‌های منطقی و هدفمند شکل بگیرد و با آنچه در اظهارنامه هدف بیان میشود، تفاوت ساختاری و مفهومیدارد. شما باید ذکر کنید که بر اساس مرور منابع (Literature review)، یافته‌های تحقیقاتی و مقالاتی که تا کنون خوانده اید و حتی تجربه کار عملی قبلی که مستند آن در رزومه شما ذکر شده است و مسائلی از این دست، قصد پژوهش در این زمینه را دارید تا مخاطب این پروپزال به نیت شما و تسلط نسبی شما به دامنه۶ (scope) آگاه شود.

نکته ۸: پروپزال تحقیقاتی تنها یک پیشنهاد است و تا زمانی که استاد راهنمای شما در دانشگاه آن را تایید نکند و به تصویب دپارتمان مربوطه در دانشگاه مقصد نرسد، قابلیت اجرایی ندارد. بنابراین همواره نوشتن این پروپزال را زیر نظر یک یا چند تن از اساتید دانشگاه مقصد انجام دهید تا شانس اجرایی شدن این پروپزال افزایش یابد. قطعا پروپزال‌هایی که توسط یکی از کارشناسان یا اساتید دانشگاه مقصد امکان سنجی و ارزشیابی مقدماتی شده باشد، شانس شما را برای پذیرش نهایی و حتی اخذ بورس تحصیلی خصوصا در دانشگاه‌های بدون شهریه اروپا افزایش میدهد.

نکته ۱۰: بهتر است منابعی که در نوشتن این پروپزال از آن استفاده کرده اید، بر اساس سیستم رفرنسینگ مقالات علمی، در پایان پروپزال درج شود. مانند Harvard Referencing System.

نکته ۱۱: سوالات تحقیقی شما باید واضح، منطقی و مبتنی بر یافته‌های حاصل از مرور منابع باشد. مثلا از شما پذیرفته نیست که بگویید : دلایل توسعه دهنده شکاف در خانواده‌ها در غرب چیست؟ یا این که آینده نانوتکنولوژی در کشورهای شمال اروپا چگونه خواهد بود. این پرسش‌های تحقیقاتی، بسیار کلی و فاقد منطق‌هایی مبتنی بر مرور منابع و پژوهش‌های کیفی یا کمیبوده و جامعه هدف خاصی را در نظر نگرفته است و بالطبع، به عنوان پرسش تحقیق نمیتواند مطرح شود. چرا که پروپزال تحقیقاتی شما یک بیانیه سیاسی یا یک اظهارنامه شخصی نیست و یک پیشنهاد آکادمیک میباشد. پیشنهاد آکادمیک باید همه عناصرش علمیو منطقی و مبتنی بر منابع موثق و دقیق باشد تا مورد قبول جوامع آکادمیک قرار بگیرد. بنابراین هر چه در پروپزال خود مینویسید، باید امکان دفاع از آن را در بیرون داشته باشید. در غیر اینصورت به راحتی مردود میشود.

نکته ۱۲: پروپزال تحقیقاتی را نمیتوان دو ساعته یا ظرف ۴۸ ساعت نوشت و نهایی کرد. مگر آن که شما در موضوعی که قضد پیشنهاد دارید، سابقه مطالعه ده‌ها مقاله و کتاب و انجام کار عملی داشته باشید و تبحر لازم برای نوشتن یک پروزال حرفه ای و مقاله آکادمیک را قبلا آموخته باشید. بنابراین هر اندازه برای طرح حرفه ای و مطلوب برنامه تحقیقاتی آینده خود وقت صرف کنید و از مشاوره‌های مختلف بهره بگیرید، کار نهایی شما مطلوب تر و شانس پذیرش شما افزایش می‌یابد. 6 نکته ۱۳: تعیین سوالات تحقیق، اصول و مبانی خاص خودش را دارد که باید قبلا آن‌ها را فرا گرفته باشید و یا از طرق مختلف علمیآن‌ها را مطالعه کنید. حتما سوالات تحقیق پروپزال خود را با اساتید فن رشته خود در میان بگذارید و فیدبک آن‌ها را دریافت کنید.

نکته۱۴: شیوه یا شیوه‌هایی که در انجام تحقیق خود از آن‌ها استفاده میکنید، باید در پروپزال به طور اجمالی ذکر شود. مثلا اگر تحقیق کمیانجام میدهید، باید به این موضوع اشاره کنید که آیا پرسش نامه سوال بسته close ended question به جامعه هدف ارسال میکنید، یا پرسش نامه سوال باز open-ended questions. چه تعداد و چه گونه و در چه مدت زمانی. مقیاس ارزشیابی شما بر اساس لیکرت است یا مقیاس‌های دیگر. اگر تحقیق کیفی انجام میدهید، مطالعه موردی است یا بر اساس نظریه بنیادین یا مطالعات کتابخانه ای یا تحقیقات میدانی. همه این موارد باید به صورت مختصر و شفاف، در پروپزال قید شود تا مخاطب شما بفهمد که شما برای رسیدن به پاسخی برای پرسش‌های تحقیقاتی خود، از چه منطق علمی– پژوهشی استفاده خواهید کرد.

نکته ۱۵: برای افزایش کارایی پروپزال، بهتر است قید کنید که شما از چه منابع مادی یا معنوی برای انجام این پیشنهاد بهره خواهید برد. مثلا چند درصد بودجه این تحقیق را خود بر عهده میگیرید یا سازمان مطبوع شما. یا چه واحدهایی بهتر است در رشته ایی که اپلای کرده اید برای افزایش دانش خود جهت انجام این تحقیق، اخذ کنید. یا موافقت کلی یا اصولی کدام موسسات/شرکت‌ها را برای همکاری جهت انجام بهتر این تحقیق دریافت کرده اید.

نکته ۱۶: رفرنس‌هایی که شما در پروپزال تحقیقاتی خود به آن‌ها اشاره میکنید، باید نشان دهنده میزان شناخت و تسلط نسبی شما به موضوع تحقیقاتی و منابع معتبری باشد که در انجام تحقیق آینده خود از آن‌ها بهره خواهید گرفت. بنابراین این بخش، فهرستی از کتاب‌ها و مقالات کلی یا کم ارتباط به موضوع تحقیقاتی شما نیست.

نکته ۱۷: در پروپزال تحقیقاتی خود باید برای پاسخ یه این موضوع کلیدی، راه حل و برنامه داشته باشید : Gap in the existing literature. یعنی یک جای خالی در منابع موجود. یعنی کدام مجهول، کدام موضوع علمیرا که کم تر به آن پرداخته شده است را قصد کاوش و ممارست دارید؟ آیا به توسعه علم کمک میکنید یا کار شما توضیح الواضحات است؟! اگر هنرمندانه و حرفه ای بتوانید به این موضوع پاسخ منطقی و دانشگاهی پسند بدهید، برگ برنده در دستان شماست و پرونده شما گوی رقابت را از دیگران ربوده است.

نکته ۱۸: پروپزال تحقیقاتی خود را مانند رزومه و اظهارنامه هدف و موضوعاتی که در گفتارهای قبلی به آن‌ها اشاره کردیم، از نظر نگارش انگلیسی و ساختار، با مشورت یک اهل فن، تنظیم و نهایی کنید تا با ارائه یک پروپزال حاوی غلط‌های املایی و دستوری و ساختاری، ذهنیت منفی در نظر مخاطب پروپزال خود ایجاد نکنید.

نکته ۱۹: پروپزال تحقیقاتی را همواره به اساتیدی که در زمینه مشابه حوزه تحقیقاتی شما مشغول به کار در دانشگاه‌های دیگر جهان استند ارسال کرده و از آن‌ها نظر خواهی کنید. دریافت نظرات افراد متخصص، بهترین فرصت برای بازیابی اثربخش و بهینه پروپزال جهت رسیدن به وضعیت مطلوب میباشد. فهرست اساتید فعال در زمینه‌های مرتبط با پروپزال تحقیقاتی خود را میتوانید از بخش faculty member در پرتال دانشگاه‌های جهان در وب مشاهده کنید.

نکته ۲۰: پروپزال تحقیقاتی، یک متن انگلیسی است و همانند رزومه، بیانیه هدف و امثالهم، باید خالی از اشکالات نگارشی، گرامری، تکرار محتوا و ایرادات محتوایی فنی باشد. بهتر است، پس از نگارش نهایی پروپزال، متن آماده شده را در اختیار یک ویراستار انگلیسی زبان بدهید تا در صورت نیاز، کل متن را paraphrase کرده و نسخه حرفه ای تر با ادبیات مطلوب و قوی را در اختیار شما قرار دهد تا به دانشگاه مورد نظر ارسال کنید. اگر یادتان باشد در بخش قبلی نیز، به ارائه توضیحاتی از پرتال دانشگاه پردو امریکا درباره نوشتن بیانیه هدف پرداختیم. در این بخش نیز، دانشگاه پردو برای نوشتن پروپزال و در واقع پارافرایزینگ، نکات خوبی دارد که بد نیست مشاهده کنید.

در واقع، پرافرایزینگ به این موضوع اشاره دارد که محتوایی که از منابع استخراج میشود، حتی الامکان با تغییر ساختاری در ادبیات نگارشی در متن ثانویه گنچانده شود و حتی الامکان، کلمات کم تری عینا از متن اصلی در متن ثانویه (متن شما به عنوان مثال) قید شود. سایت plagiarism در این باره توضیحات خوبی دارد. شیوه‌های نقل قول و ذکر منبع را تلاش کنید پیش از شروع مقطع دکترا یاد بگیرید. اگر هیچ چیز درباره رفرنس نویسی حرفه ای نمیدانید، به این لینگ مراجعه کنید. فرق quoting و paraphrasing را در توضیح اجمالی زیر به زبان انگلیسی میتوان متوجه شد :

Quoting: To quote is to include the identical wording from the original source in your paper. Quoted material in your paper is distinguished from your own words by the use of " " or by indenting the quoted text (if quoting a longer passage). In addition to quotation marks or indenting, all quoted material should also be cited, using either footnotes, endnotes, or in-text citation.

Paraphrasing: To paraphrase is to include the ideas or information from an original source in your paper by rephrasing those ideas or information in your own words. The key to successful paraphrasing is to use as few words as possible from the original text--be mindful not to change the meaning that you are trying to convey as you rephrase--and to cite your paraphrase. Without proper citation, your paraphrase could be construed as plagiarism